Relativitetsteori

=Relativitetsteorien= //Relativitetsteorien i fysikken brukast til forklare korleis naturen oppførar seg ved ekstrem høg fart eller gravitasjon.// //Man pleier å skille mellom den// //spesielle og generelle teorien. Den spesielle handlar om forholdet mellom observatørar som beveg seg i forholdt til kvarandre, medan den generelle går ut på teorien om gravitasjonskrafta. Teorien er eit resultat av at fysikar Albert Einstein foreina James Maxwell si teorie om elektromagnetisme og Isaac Newton si mekanikk. Han fekk ei rekke problem med å forklare dei grunnleggjande sammenhengen med dei ulike begrepa i naturen, som feks. tid, masse og energi. Han blei verdsberømt og opna ein ny epoke i fysikken da han publiserte hans verk i 1905 under tittelen "Zur Elektrodynamik bewegter Körper" i fysikkjournalen "Annalen der Physik". Einstein blei sett til å ha svært høy inteligens, og blei kalla det ultimate geniet slik han såg for seg universet og frå eit heilt anna synspunkt. Han fekk nobelsprisen i fysikk i 1921.//

Einstein sin generelle relativitetsteori
Den generelle relativitetsteorien er den teoretiske teorien om gravitasjon og den ikkje er følge av noko kraft. Han forklarer at gravitasjon meir er eit manifest av at tidrommet krummar seg på grunn av mengda masse-energi i rommet. Svært viktig i denne teorien er det generelle relativitetsprinsippet som seier;
 * Fysikkens lovar har same form i alle referansesystem.

Den handlar også om ekvivalensprinsippet og fenomenet tidsforlenging som inneber at tida går saktare i eit gravtasjonsfelt enn utanfor feltet. Jo lenger ned i feltet me målar, desto saktare går tida. Den gir oss formelen for tidsforlenging der me for eksempel tidsforskjeller. Eit døme på ei slik utrekning kan være:

//Eit romskip finnes langt frå jorda og er i ro i forhold til jorda. Ein astronaut om bord i romskipet målar tida t= 1år= 31536000 s. Tvilingbroren til astronauten er på jorda. Kor mykje eldre har jordtvilinga blitt i løpet av denne tida? Me brukar Einstein sin formel og reknar med at tvilingbroren er i ro på jrodoverflata og ser bort frå jrodrotasjonen://

math T= \sqrt{1- \frac{2yM}{c^2r}} \cdot t math math \mbox{y = gravtisjonskonstanten} math math \mbox{T = tida prosessen varar} math math \mbox{t= tida ei anna klokke i ro i det uendeleg fjerne målar at prosessen tar} math math \mbox{M = masse til lekam med gravtasjonsfelt} math math \mbox{r = avstanden frå sentrum til lekamen} math math T= \sqrt{1- \frac{2 \cdot 6,67 \cdot 10^{-11} \cdot 5,97 \cdot 10^{24}}{c^2 \cdot 6,37 \cdot 10^6}} \cdot 31536000 s = 31535999,978 s math

//Han er altså blitt 0,022 s yngre enn astronautbroren.//

I følgje Newtons gravitasjonslov virker det tiltrekande krefter mellom alle lekam med masse. Gravitasjonskrafta førar til at lekam i fritt fall akselererar ned mot jordoverflata. I den genrelle relativitetsteorien snakkar ein ikkje lenger om krefter som virker, men om krumming o rommet, og at lekamer følgjer ein rettast mulig bane. Gravitasjonskreftene blir derfor oppfatta som eit geometrisk fenomen, ikkje fysiske krefter. Ein kan sei det slik at massen fortel rommet korleis den skal krumme seg, og rommet fortel massen korleis den skal røre seg.



Einstein sin spesielle relativitetsteori
Einstein sin spesielle relativitetsteori revolusjonerte mekanikken til Newton og spesifiserte tidsbegrepet. Då Albert Einstein publiserte //den spesielle relativitetsteorien// i 1905 bygde den på to postulat (påstand //utan// bevis):

Desse postulata førar til nokre merkelege konsenkvensar for vår forståing av sentrale begrep som tid, lengd røyrslemengd og energi. Blant anna om kva som skjer dersom to hendingar skjer samstundes i eit treigleikssystem, og dei gir oss begrepet tidsforlengelse.
 * 1) //Fysikkens lover har samme form i alle tregleikssystemer.//
 * 2) //Lysfarten i vakuum har same verdi i alle tregleikssystemer.//

Postulat 1
Postulat 1 utvider relativitesprinsippet til å gjelde, ikkje berre mekanikken, men //heile// fysikken, og elektromagnetisme. Grunna at lova vert kalla //spesielle relativitetsteori// kjem av at lova berre gjeld for tregleikssystemer.

Postulat 2
Postulat 2 kan også formulerast slik; Alle observatørar målar same verdi for lysfarten i vakuum. Det spiller ingen rolle korleis observatøren og lyskjelda beveg seg i forhold til kvarandre.

media type="youtube" key="f0VOn9r4dq8" height="344" width="425"

Kjelder

 * Læreboka Ergo Fysikk 2
 * Wikipedia på norsk og engelsk